Everest’te tırmanış rotasının ilk etabı olan Khumbu Buzulu’nda kırık halde duran buz bacasının oluşturduğu tehlike, ana kamp ile 1. ileri kamp arasındaki hattın kurulumunda uzun süreli gecikmeye yol açtı
Dünyanın en yüksek zirvesi Everest Dağı’nda bahar tırmanış sezonu hazırlıkları, rotanın ilk ve en kritik etaplarından biri olan Khumbu Buzulu’nda kırık halde duran dev bir buz bacasının oluşturduğu tehlike nedeniyle aksıyor. Everest ana kampı ile 1. ileri kampı arasındaki güzergahta yaşanan sorun rota kurulumunu geciktirirken 1000’den fazla kişinin tırmanış için beklediği sezonda zirve faaliyetlerinin nasıl yapılacağı belirsizliğini koruyor. Everest’e güneyden tırmanışların başlangıç etabı olan Khumbu Buzulu’nu kat eden rotada, her yıl kullanılan geçiş yolunun üzerinde asılı halde duran 30 metrelik kırık buz bacası, dağcı grupları için hayati risk oluşturuyor.
Sahte operasyonlar, zehirlemeler, yalanlar: Everest’te “sigorta dolandırıcılığı” skandalı
Organizatör kuruluşlar, bu büyüklükteki bir buz bacasının çökmesiyle oluşabilecek buz heyelanının, Everest tırmanışlarının ilk ikmal hattı olan bölgedeki rotayı tamamen kullanılamaz hale getirme ihtimali nedeniyle alternatif arayışına yöneldi. Geçiş için alternatif bir güzergah bulunsa da bunun kalabalık dağcı gruplarının yükünü taşıyabileceği konusunda şüpheler bulunuyor.
Alternatif rota arayışları
Khumbu Buzulu’nun tırmanış rotasının kurulumunu ve sezon boyunca bakımını, Nepalli yerli dağ rehberlerinin oluşturduğu, Sagarmatha Kirlilik Kontrol Komitesine (SPCC) bağlı faaliyet gösteren ‘Buz Şelalesi Doktorları (Icefall Doctors)’ olarak anılan şerpa ekibi yürütüyor. Explorer’s Web’in haberine göre, ekip buz bacasında yapılan gözlemlerinin ardından çökme riski nedeniyle rotanın kullanılmayacağı sonucuna vararak, aralarında Nepal Ekpedisyon Operatörleri Birliği (EOAN) ve Seven Summit Treks, 8K Expeditions gibi dağ rehberliği şirketlerin temsilcilerinin olduğu dağcılarla bir araya gelerek alternatif rota için çalışmalara başladı.
8K Expeditions’tan dağcı Milan Rai, 27 Nisan’da şirketin sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ekibin buzulun durumunu incelediği ve 10 gün içinde çökeceğini tahmin ettiklerini, kuzey ve doğu yönlerindeki bu bacaların da stabil olmadığı, dolayısıyla bunlardan biri çökene dek tırmanışların planlanamayacağı sonucuna vardıklarını duyurdu. Ancak daha sonra 28 Nisan’da Icefall Doctors öncülüğünde, buz bacasının kırık ön duvarı yerine bütün haldeki arka duvarının yakınından geçen alternatif bir rota açıldığı bildirildi.
Alternatif rota, olağan rotadan daha kısa ve olası çökmeyle ortaya çıkabilecek etkiye karşı daha korunaklı olmasına karşın, derin bir buz yarığının üç metal merdivenin uç uca eklendiği bir köprüyle geçildiği bazı tehlikeli bölümler içeriyor. Nepal basınında yer alan haberlere göre, tecrübeli dağcılardan ve kamplara yük taşıyan şerpalar oluşan yaklaşık yüz dağcı bu rotadan geçerek ileri kamplara hareket etti. Ancak daha az tecrübeli dağcıların yer aldığı kalabalık grupların bu rotayı kullanıp kullanamayacağı henüz bilinmiyor.
Everest’in en tehlikeli etabı
Everest Dağı’nın Nepal yamaçlarında hareket halindeki vadi buzulu olan Khumbu, zirve tırmanışının en tehlikeli etabı olarak görülüyor. Buz bacaları ve yarıklarından oluşan bir labirenti andıran Khumbu, kayganlığı ve kırılganlığı sebebiyle “buz şelalesi” olarak da anılıyor. Buzulun üzerindeki hareketli kütlelerin ani çökme tehlikesi, bölgede ilerlemeyi riskli hale getiriyor. 2014’te Khumbu Buzulu’ndaki bir buz bacasının çökmesi sonucu meydana gelen heyelanda, rota açmak için çalışan 16 şerpa hayatını kaybetmişti.
1000’den fazla kişi tırmanış yapacak
Nepal Turizm Bakanlığı, bu yıl 425 yabancı dağcıya Everest’e tırmanış izni verildiğini açıkladı. Onlara rehberlik eden şerpalarla birlikte bu yıl yaklaşık 1000’den fazla kişinin tırmanış yapacağı tahmin ediliyor. Khumbu rotasındaki sorun, Everest tırmanışlarının popülerleşmesinden bu yana tırmanış hattının kurulumundaki en uzun gecikmeye yol açtı. Örneğin geçen yıl da bazı sorunlarla karşılaşılmasına rağmen Khumbu rotasının kurulumu 10 Nisan’da tamamlanmış, 17 Nisan’dan itibaren de tüm dağcıların kullanımına açılmıştı.
Everest bahar tırmanış sezonu nisan ortasından mayıs sonuna dek, yaklaşık 1,5 aylık kısa bir periyotta yapılıyor. Haziran başından itibaren Güney Asya’da muson mevsiminin başlamasıyla yükseklerde yoğun kar yağışı dağdaki koşulları tırmanışlar açısından elverişsiz kılıyor.
Everest’e 478 dağcının tırmanış için başvurduğu 2023, en fazla iznin alındığı yıl olmuştu. Zirve tırmanışları açısından ise 800 kişinin zirveye ulaştığı 2018, en aktif yıl olarak kayıtlara geçmişti. Nepalli dağ rehberleri şerpalar, yabancı dağcılarla birlikte zirve yaptığından, her yıl başvuru sayısından daha fazla kişi zirveye ulaşıyor. Şerpaların tırmanış için izin alması gerekmiyor.
Nepal ile Tibet arasındaki bölgede yaşayan Himalaya yerlileri “şerpalar”, dağlık coğrafyayı iyi tanıdıkları ve zorlu koşullara alışık oldukları için yabancı dağcılara rehberlik ediyor, yüklerini taşıyor, kamplarını kuruyor ve tırmanış rotalarını hazırlıyor. Batı dillerinde “yol gösterici” ve “rehber” anlamlarında kullanılan “şerpa” sözcüğü, ilhamını Nepalli bu dağ rehberlerinden alıyor.
Tırmanış rotası ana kamp ile 4 ileri kamptan oluşuyor
Everest tırmanışlarında dağcılar, 5 bin 400 metredeki ana kamptan hareketle 4 ileri kampı geçerek zirveye ulaşıyor. Ana kamptan ilk ileri kamplara kadar olan rota, Khumbu Buzulu’nu katediyor. Khumbu Buzulu’nda yukarıya ilerleyen dağcılar, düz ve geniş buzul bir vadisi olan Batı Sirki’ne ulaşıyor. Tırmanış rotasının 1. kampı 6 bin 100 metrede, 2. kampı ise 6 bin 400 metrede bu vadide kuruluyor. Zirve yoluna dağcılar, sonraki adımlarda 7 bin 400 metrede Lhotse Dağı’nın yüzüne bakan 3. kampa ve 8 bin metrede Güney Boyun’da yer alan 4. kampa ulaşıyor. Dağcılar, 8 bin 848 metredeki Everest Zirvesi’ne çıktıktan sonra inişte aynı kamplara uğrayarak zirve yolculuğunu tamamlıyorlar.
Kaynak: https://gazeteoksijen.com/dunya/everestte-kirik-buz-bacasi-engeli-alternatif-rota-araniyor-274160