Tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı Hayatını Kaybetti: Türk Bilim Dünyası Büyük Bir Değerini Yitirdi
Türkiye’nin en önemli tarihçilerinden biri olarak kabul edilen İlber Ortaylı, bir süredir tedavi gördüğü hastanede 78 yaşında hayatını kaybetti. Akademik birikimi, engin bilgi hazinesi ve güçlü yorumlarıyla sık sık “ayaklı kütüphane” olarak anılan Ortaylı’nın vefatı, akademi ve kültür dünyasında derin üzüntü yarattı. 13 Mart 2026 tarihinde yaşamını yitiren ünlü tarihçi, ardında sayısız eser ve yetiştirdiği öğrencilerle büyük bir miras bıraktı.
İlber Ortaylı Kimdir?
İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947’de Avusturya’nın Bregenz kentinde Kırım Tatarı kökenli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Annesi Şefika Ortaylı, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde Rus Dili ve Edebiyatı alanında akademisyen olarak görev yapıyordu. Babası Kemal Ortaylı ise uçak mühendisi olup Kırım tarihi ve Tatarlar üzerine yapılan çalışmaların çevirileriyle tanınıyordu. Enver, Emeldar ve Nuriye adlarında üç kardeşi bulunan Ortaylı, henüz iki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç etti.
Eğitim hayatına İstanbul Avusturya Lisesi’nde başlayan Ortaylı, daha sonra Ankara Atatürk Lisesi’nde eğitimini sürdürdü. 1969 yılında hem Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden hem de Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nden mezun oldu.
Yüksek lisansını ABD’deki University of Chicago’da, ünlü Osmanlı tarihçisi Halil İnalcık ile birlikte yaptı. 1974 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” başlıklı teziyle doktorasını tamamladı.
1989 yılında profesör unvanını alan Ortaylı, 1989–2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İdare Tarihi Anabilim Dalı Başkanlığı görevini yürüttü. Akademik kariyeri boyunca University of Vienna, University of Cambridge, University of Oxford ve Sapienza University of Rome gibi dünyanın saygın üniversitelerinde misafir öğretim üyesi olarak dersler verdi.
2005–2012 yılları arasında Topkapı Sarayı Müzesi başkanlığı görevini üstlenen Ortaylı, emekliliğinin ardından da akademik çalışmalarına ara vermedi. Galatasaray Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi bünyesinde dersler vererek genç kuşaklara tarih bilgisinin yanı sıra kültürel ve entelektüel perspektif kazandırdı.
Ödüller ve Akademik Çalışmalar
Yazdığı çok sayıda makale ve kitapla geniş bir okuyucu kitlesine ulaşan Ortaylı, 2001 yılında Aydın Doğan Ödülü’ne, 2017’de ise Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü.
Ayrıca Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyeliği, European Society for Iranian Studies üyeliği ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyeliği gibi birçok uluslararası akademik kurumda görev aldı. 2018 yılında ise Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanı olarak görev yaptı.
Ortaylı, yıllar önce yaptığı açıklamada yaklaşık 30 bin ciltten oluşan kişisel kütüphanesini Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi’ne bağışlayacağını duyurmuştu.
İlber Ortaylı’nın Eserleri
İlber Ortaylı, Osmanlı tarihi, Türk modernleşmesi ve dünya tarihi üzerine çok sayıda önemli eser kaleme aldı. Bunlar arasında “Tanzimat’tan Sonra Mahallî İdareler”, “İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı”, “Osmanlı Barışı”, “Türkiye’nin Yakın Tarihi”, “Türklerin Tarihi”, “Bir Ömür Nasıl Yaşanır?” ve “Fatih Sultan Mehmed: Doğunun ve Batının Efendisi” gibi geniş okuyucu kitlesine ulaşan çalışmalar bulunuyor.
Kaç Dil Biliyordu?
İlber Ortaylı, ileri seviyede Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Rusça ve Farsça biliyordu. Bunun yanı sıra Latince, İbranice, Antik Yunanca ve çeşitli Slav dillerine de hâkim olmasıyla tanınıyordu.
Özel Hayatı
Ortaylı, 1981 yılında Ayşe Özdolay ile evlendi. Bu evlilikten Tuna adında bir kızları dünyaya geldi. Çift 1999 yılında yollarını ayırdı.
Ölümü
Ünlü tarihçi, bir süredir sağlık sorunları nedeniyle hastanede tedavi görüyordu. Diyabet hastası olduğu ve böbrek rahatsızlığı nedeniyle haftada üç gün diyalize girdiği öğrenilen Ortaylı, bağışıklık sistemiyle ilgili de tedavi görüyordu. Rahatsızlıklarının yeniden ağırlaşması üzerine hastaneye kaldırılan Ortaylı, altı gün boyunca yoğun bakımda tutuldu. Ancak tüm müdahalelere rağmen hayatını kaybetti.
İlber Ortaylı, akademik dünyaya kazandırdığı eserler, tarih yorumları ve yetiştirdiği öğrencilerle Türkiye’nin kültür ve bilim hayatında iz bırakmaya devam edecek.
kaynakça görsel: https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/78-yila-sigan-7-dil-30-bin-kitap-ilber-ortayli-nin-yasami-ve-kariyeri-2486584
14.03.2026 01:54